Zoek en Vervang; Duurzaam door Huuk Huuk Barbatruuk

Ik ben het nu echt zat. Gisteren kopten de kranten dat  wij Nederlanders meer duurzaam eten kopen. Een beetje nazoeken geeft aan waarom. Een deel omdat er inderdaad veel aandacht is voor gezonder (dat niet perse iets te maken heeft met duurzaam), biologisch (enigszins richting duurzaam) en diervriendelijker (heeft misschien wel niets met duurzaam te maken?) en vooral omdat alle producten met een labeltje zijn meegeteld.
Mogen je kippen buiten dan krijg je van het LEI (Landbouweconomisch Instituut) een duurzaamheidsstempeltje erbij. Dank je wel. Vang je al honderd jaar haring maar nu met een MSC labeltje, tel je mee. Stop je de koffieslavernij, hatsekidee duurzaam. Veeg een keuteltje van je stoepje en je bent duurzaam.

Maar die kip dan. Het Parool schrijft op basis van een afstudeerscriptie dat de beruchte plofkip (oeps daar plopt er weer een) duurzamer is dan de diervriendelijke uitloop/scharrel/rommel/rondeel/terras/buiten/gras en whatever-kip.Omdat het milieutechnisch beter is. Maar is dat dan duurzaam?

Ja wat moet je nou. Het begrip duurzaam is een groot greenwashing schandaal aan het worden. Er is geen enkele gene meer om het te misbruiken. Ooit lang geleden (zo'n 20 jr) schreef in aan een rapport over duurzaamheid Een poging om uit te zoeken wat het behelst. Kringlopen sluiten van voedingsstoffen, metalen, water. Herverdeling van grondstoffen. Een helse klus die zo ingrijpend was dat er weinig handjes de lucht in gingen bij het verschijnen. Oh die zure milieumensen met hun schraalhansboodschap, dat was de kritiek.
Maar het was wel dichter bij de waarheid dan de flauwekul duurzaamheidsverhalen die ons teisteren. De plastische werkelijkheid die ieder nieuw idee duurzaam maakt: Juist Barbapapa: huuk huuk Barbatruuk.

Ik heb nou even geen zin om er dieper op in te gaan, -pak de handschoen op-, maar ik verklaar het begrip Duurzaam als de beste Barbatruuk.

Zeg je voortaan Duurzaam zeg ik Huuk Huuk.... Barbatruuk. En nu op mijn eigen site gaan zoeken en vervangen.

Vechten met een koe in een beek en ander dierenleed.

Gelukkig  zijn de Animal Cops weer terug in hun hok. Bad Lieutenant Graus had mij anders vast in mijn kraag gegrepen, deze week. Tegen de muur gezet, benen wijd, armen hoog.  Afgeleverd bij de Extra Beveiligde Inrichting , misschien wel naast VvdG.

Maandag avond was het zwoel en om half elf in de avond liep ik het erf op met een vers gedood ree. Een jonge hinde nog, hopelijk zonder jong in de buik. Het voelde echt stoer, een ree over de schouder. Ja, we (in ieder geval ik) hebben nog de genen van de jager-verzamelaar. Er was nog wat bezoek van een buffet en dus speelde ik stoer de stroper. De bezoekers, op eentje na, die een beetje terugdeinsde, vonden het maar wat leuk. Tegen de tijd dat het dier daadwerkelijk geopend moest worden waren de meesten echter weg. Beter ook, want zo’n darmpakket eruit halen is niet iets voor publiek.  Buurman  jager hielp mij gelukkig met het ontwijden. Het was warm en het is dan echt heel belangrijk om alle ingewanden zo snel mogelijk te verwijderen. Ben,een  14 jarige stagiaire uit Belgie, moest zwaar slikken maar was dapper genoeg om toch mee te helpen.  De eerste dag op stage en dan gelijk wild slachten. Amay.

Woensdag liep ik met Ben door het beekdal om wild te verjagen. Daarna zou ik gaan maaien. We zien een van onze koeien geheel afgezonderd liggen in de volle zon. Het is 25 plus graden. Terwijl de rest in de schaduw van een bossage ligt. Dichterbij ziet het er slecht uit. Heftige ademhaling, kreunen en persen, nauwelijks in staat om op te staan. Oververhit.  De aangesnelde veearts heeft geen idee van diagnose. We proberen het beest naar huis te krijgen. Maar ze kan niet meer dan 10 meter lopen. En vastgebonden gaat ze ook nog eens in verzet. We halen een trailer op. Maar ook dat lukt niet en op een gegeven moment wankelt ze in de beek. Onze 14 jarige vriend twijfelt niet en springt met mij de beek in om de koe op de kant te duwen. Dappere ventje, chapeau. Maar ook dan lukt het niet om de koe eruit te krijgen. We proberen met een tractor en een touw aan het halster maar ik ben bang de koe te beschadigen. Moe en ontevreden  staken we de strijd. Morgen verder kijken, de koe lijkt wel wat op te knappen van de afkoeling en ze zit rechtop.

Volgende morgen:  ja  hoor ze is op de kant. Nu is het zaak ze op de trailer te krijgen.  Heel lang gaat ze niet overleven op deze manier. Na tal van pogingen echter nog geen succes. Het moet op rigide wijze. Geen discussie meer of compassie. We sleuren haar aan de poten met de tractor de trailer op. Geen gezicht en wreed, maar het is dit of een dooie koe. Punt

Emotioneel en uitgeput krijgen we de koe in de stal en kan de veearts  terugkomen. Hij behandelt haar met pijnstillers. En ze knapt zienderogen op.

Wat was de oorzaak? Een dag later is duidelijk te zien dat ze een verschoven wervel in haar stuit heeft. Mogelijk door een actie van Stan, onze fokstier. Daardoor kon ze niet meer lopen en is ze oververhit geraakt in de felle zon en de warmte. Alle organen slaan op tilt en in korte tijd is ze heel erg ziek.  Nog steeds zijn  haar zenuwen van de  achterpoten en staart duidelijk beschadigd. Ze loopt zoals ik na een spitaanval. Hopelijk herstelt ze helemaal, maar zeker is het niet.

En Ben, die heeft in ieder geval een onvergetelijke stage gehad.

O ja, het reetje was aangereden. Zonder de context was ik een dierenbeul deze week.

Lentegeel

Oh lentegeel, zwaluw mij.

Paaseitje liever gepocheerd.

Bij ons geen paaseieren zoeken. Met al die loslopende krielen zoeken we ons het hele jaar al rot naar eieren. Met als resultaat, tussen de achterste strobalen, vijfentwintig eieren in een nest. Of plots een nieuw roedeltje kuikens. Paaseieren en de paashaas. Symbolen van vruchtbaarheid. Uit een ei komt nieuw leven en de paashaas eh ja die plant zich toch ook voort (ware een konijn niet beter geweest). Niet in alle landen is het trouwens een haas die eieren rond brengt, ook weleens een hond of vos. Maar volgens professor Google is de haas een vaste begeleider van de godin Ostara of Eostra. Godin van de vruchtbaarheid. Zoals zo vaak worden religieuze en heidense rituelen gemengd tot een gezellige en commercieel interessante mix. Denk ook aan de Kerstman en Sinterklaas. Een ander vruchtbaarheidsgebruik is op palmpasen palmtakken, hier meestal buxustakjes, in de kerk te laten zegenen en thuis achter de kruisbeelden te steken. Ook legden we vroeger gewijde takjes op de akkers voor een goede oogst.

Het ei. Wat komt er nou niet uit een ei. Van insect tot mens, als wat zich geslachtelijk voortplant komt grotendeel voort uit het ei. Niet vreemd dat het ei zo veelzijdig is. Na de aardappel is het ei misschien wel mijn favoriete levensmiddel. Het eiwit is te schuimen, het geel is super om mooie sauzen mee te binden. IJs, taart, koeken, souffle, omelet, gekookt, uitsmijter, ga maar door. Ooit is het ei verguisd, omdat men nog maar de halve waarheid over cholesterol wist. Niet meer dan een paar eitjes per week was het. Nu weet men beter, tenminste dat hopen we. Wie weet wat we later ontdekken? Maar lang leve de lol nu, driewerf hoera voor het ei. Een van de lekkerste ei-dingen is het gepocheerde eitje. Liefst een krieltje dat levert een mooi klein bolletje op dat door de onwetende in een salade gauw wordt aangezien voor mozerella. Een meevaller, want persoonlijk heb ik niet zoveel op met mozarella -beetje saai smaakje-, als het zachte eigeel uit het wit kruipt. Gebruik wel superverse eitjes. Daarvan is het eiwit nog mooi en zit de dooier goed in het midden. Verhit een pan water met een scheutje azijn tegen het kookpunt maar het water mag niet bruisen. Breek het eitje voorzichtig in een sauslepel en laat het voorzichtig in het water zakken. Laat het stollen, kleine sliertjes kun je voorzichtig verwijderen met een houten lepel. Het gaat wel eens mis maar met een beetje oefenen lukt het wel. Lekker op een salade of als amuse.

Doe effe normaal over eten.

Vandaag ga ik naar mijn mams verjaardag. Ik ga haar, en eigenlijk nog meer pap, eens lekker verrassen met een flink stuk bloedworst en ontbijtspek. Zoveel dat bij consumptie de bloedwaarden schrikbarend in alarmfase oranje geraken. Nee, ik ben niet uit op de erfenis. Mijn ouders zijn in de tachtig en beide bezoeken zij afwisselend de trombosedienst, de hartbewaking en de diabetespoli . Ik kan mij voorstellen dat het een soort van aanslag lijkt om hen te voorzien van maximaal verzadigd vet en een overdosis zout. Immers beiden hebben een dieet: Niet te vet, niet te zout. Toch durf ik het wel aan.

Er staat iets te veranderen op het gebied van voeding in relatie tot hart- en vaatziekten en obesitas. De voedingswetenschap is in verwarring, en op de achtergrond wordt er zwaar getwijfeld over de huidige dieetadviezen en de algemene voedingsadviezen van het door de overheid gerunde Voedingscentrum. Het is ook niet gering. Houd u vast: misschien is er wel geen verband tussen de consumptie van verzadigd vet en hart- en vaatziekten. Die link, vet=slecht, via het verhogen van het aandeel slecht cholesterol, wordt openlijk door professoren en voedingswetenschappers bevochten. Onlangs nog promoveerde een wetenschapper op dit onderwerp. Hij stelde dat de aanhangers van de vettheorie eigenlijk excuses zouden moeten aanbieden voor hun foute analyse. Zover is het nog niet, maar het aantal wetenschappers dat zich schaart achter het nuanceren van de rol van verzadigd vet neemt toe. Kijk maar eens naar discussies op Linkedin en Foodlognl
Onderwijl wordt een nieuwe schuldige aangewezen voor overgewicht, diabetes en hart- en vaatziekten: koolhydraten. En dan heb je het over suikers, pasta, rijst, aardappels en ja ook over brood. Van suikers wisten we het natuurlijk, maar van brood en graan denken we toch; gezond!
Niet dus. Het teveel aan koolhydraten wordt omgezet in verzadigd vet in ons lichaam en verder in stoffen die ontstekingsachtige effecten in onze bloedbaan veroorzaken. Op gevoelige plaatsen in het lichaam kan dit leiden tot schade aan organen. Als ik het goed heb begrepen tenminste. Want dat is wel een probleem. Steeds meer blijkt dat het thema voeding en gezondheid heel moeilijk te vatten is in wetenschappelijk bewijsvoering. De biochemische verwerking van ons voedsel door het lichaam, de genetische invloed en de andere lichamelijke en psychische invloeden brengen simpelweg te veel onbekenden en onderlinge reacties teweeg. We weten niet wat er met de speklapjes gebeurt in het lichaam. Tot dusver is alleen eiwit (dierlijk en plantaardig) buiten schot gebleven,maar wie weet.

Dus zoeken wetenschappers heil in statistisch bevolkingsonderzoek. Groep A eet X, Groep B eet Y. Vervolgens meet men cholesterol. En legt men een verband. Maar uiteindelijk weet niemand dat het ook echt oorzaak en gevolg betreft. In de wetenschap heet dat; er is geen causaal verband. En zo zijn er duizenden van dergelijke onderzoeken, die steeds weer worden tegengesproken door een vergelijkbaar onderzoek uit een ander land of met een andere groep. Zo kwam ik recent onderzoek tegen dat de huidige zoutinname niet als ongezond beschouwt. Terwijl de kranten hierover vol stonden. En de media neemt elk (pseudo)-onderzoekje op dit terrein zonder commentaar op. Chocola is ongezond, chocola is gezond. Anti-oxidanten zijn gezond of toch niet. Koffie is slecht of juist niet. Drie glazen rode wijn mag of is te veel. Iedereen mag roepen wat hij/zij wil. Maar uiteindelijk zijn er nauwelijks echte verbanden aangetoond.

Ondertussen worden er vettaxen voorgesteld, obesitasadviezen gegeven en moord en brand geschreeuwd over onze voedingsgewoonten. Daarbij wordt niet geschroomd om verkeerde cijfers te gebruiken. Vaak worden alle mensen die een beetje dik zijn tot en met de ziekelijk obese personen bij elkaar opgeteld om te concluderen dat 40% van de Nederlanders lijdt aan obesitas. Dit is niet waar. Het gaat in werkelijkheid om enkele procenten. De meesten zijn gewoon een beetje dikker of lekker mollig (het is maar hoe je het noemt). Er moeten zoutreductieprogramma’s komen. Vlees mag niet van het milieu. Scholen moeten aandacht besteden aan gezondere voeding. Elke week staan de kranten weer vol met deze discussies. Het is gemakkelijk om mee te lopen, want de bedoelingen zijn toch goed? Maar als je beseft dat we eigenlijk nauwelijks iets weten en de valkuilen om verkeerde besluiten te nemen talrijk zijn, is volgens mij het enig zinnige advies: doe effe normaal over eten.

Als we zo doorgaan komen we in een landelijke voedselneurose terecht. Hou het voorlopig maar bij mijn advies: je mag alles eten, maar gewoon niet te veel. Sla het dessert vaker over, en neemt minder tussendoortjes. Geloof niet in pilletjes, preparaten en wonderbessen. Maar verder vooral genieten van lekker eten, liefst zelf bereid van verse ingrediënten en ja morgen gezond weer op en lekker ontbijten met spekjes. Ja misschien weer eens boterham in de warme reuzel soppen. Ik zie pap weer smikkelen!

Schmallenbergspanningen (2)

Op stal huppelen veertig lammetjes tussen de moederschapen. Ze liggen in knoedels in een hoek te slapen en af en toe zoeken de ze de moedermem op. Dan stoten ze de uiers en kwispelen hun staartjes. Hoogtepunt is het rare sprongetjes maken ofwel dartelen. Dat is echt heel komisch. Ik betrap me soms op hardop lachen in de stal.
Terwijl ik amper twee weken terug , op het graf van Amy Winehouse, zweerde dat die stomme lompe asociale schapen maar een moesten oprotten. Dat was na een paar lastige verlossingen, verstoting van lammeren en een Schmallenbergje. Een wat? Ja een Schmallenbergje is een eufemisme voor een heel vervelende ziekte die dit jaar zijn intrede heeft gedaan. Een virus dat zorgt voor misvormde lammeren die dood worden geboren of snel sterven. Heel schapenhoudend Nederland heeft er mee te maken.
Een van de schapen was duidelijk niet lekker aan het puffen. Geen vooruitgang en een wanhopige blik. Opstaan, liggen, persen, opstaan,liggen etc.
Als gynacoloog ga je dan met schone, rijkelijk van glijmiddel voorziene, handen naar binnen. En dan voel je hoe het lam erbij ligt. Meestal is er een pootje achtergebleven, die haal je dan voorzichtig naar voren. Het hoofdje hoort op de beide voorpootjes gelegen naar buiten te komen. Soms liggen er twee pootjes verkeerd of is het hoofdje naar achter gekanteld. Het komt ook voor dat je zes pootjes voelt omdat een tweede lam ook naar buiten wil en daarbij de eerste naar voren heeft geduwd. Dan is het puzzelen. Meestal is het op te lossen. Maar die keer voelt het meteen raar. Je hebt een beeld in je hoofd van de anatomie van een lam, maar het klopt niet. Je voelt dat het beestje niet leeft.
Ik probeerde de voorpootjes bij elkaar te brengen, maar dat lukt niet goed. Dan maar hoofd en een pootje. Bij het trekken knapt het onderbeentje af. Sta je met een amuletje in je handen! Serieus dat is heel naar. Ook het andere pootje breekt af, zodat ik het lam aan zijn hoofdje moet verlossen. Het beestje ziet er niet uit. De bovenbeentjes staat de verkeerde kant op. De rug is krom en de borst vergroeid.
Een typisch geval van Schmallenberg blijkt als de Voedsel en Waren Autoriteit komt kijken en bloed tapt van de moeder. Ik moet vragen beantwoorden en krijg later in de week alle bevestigingen.
Verder geen consequenties. Alleen een nare vrees voor de 25 ooien die nog moeten. Dan denk je terug aan de tip van een kennis: schapen, begin er nooit aan.
Maar ja nadien gaat het super en is er alleen maar gezond spul geboren en dartelen ze ,nu nog binnen maar, straks ook buiten in de wei.

Elfsteden alleen voor Friezen

Ik wordt een beetje gek wanneer bij de eerste vorstdag horden journalisten naar Friesland trekken om de schaatskoorts aan te kondigen. Als je op TV wil komen moet je zorgen dat je als eerste een quasi gevaarlijke plas op gaat. Heel Hilversum rukt uit om dat te filmen. Op de tweede vorstdag begint men de ijsmeesters lastig te vallen en worden er gaten in het ijs geboord: 2,5 cm. Op de derde dag gaan DWDD en PenW  herinneringen ophalen aan 1962, met Rendier Paping en Jeen van de Berg. Op de vierde dag komen de eerste commercials voor choco en vieze rookworst. Morgen zal de eerste durfal de route gaan verkennen.  Nou ja je begrijpt wat ik wil zeggen. Hoe groter de hype wordt hoe meer  verzet ik  voel opkomen. Ja en op het eind verkneukelijk ik mij dat het net niet door gaat. Het wordt al maar minder mooi namelijk. Met honderduizend cameras en iedereen die al schaatsend filmt, fotografeert en twittert . En met miljoenen schaatsallochtonen die komen zuipen en feesten, wordt ook de mooie elfstedentocht  commercieel aangerand.   Ik zou er voor willen pleiten dat alleen echte Friezen nog de elfstedentocht mogen rijden en bezoeken.

Dat terwijl ik een schaatsfanaat ben. Ik ben al heel lang lid van de Elfstedenclub maar heb helaas nog nooit kunnen rijden. Maar ik heb wel vaak serieuze voorbereidingen getroffen. Tochten in Kortenhoef, Rottemeren, de Gouwzee; ik heb het gedaan. En alle plassen in de buurt natuurlijk. Dat zijn er niet zoveel, want ik woon in Limburg. En daar was ik 30 jaar geleden toch een early adopter van de Noren. De meesten krasten toen nog op kunstschaatsen rond. Ik dichtte mij dan ook kansen toe om een van de snelste Limburgse elfstedendeelnemers te kunnen worden. Ik hield de ervaren regionale toerrijders gemakkelijk bij. Dat werd versterkt door een wedstrijdje op de Weissensee, waar ik  een groepje amateurs, waaronder een meervoudig elfstedenklepper,  versloeg op de 50 km.  

Nu gaat het helaas niet meer, dankzij vervelende rugpijn, is de schaatshouding niet meer mogelijk. En ik ga niet een beetje rechtop, met de armen fladderend, hannesen.  Schaatsen is diepe kniehouding, beide handjes op de rug, lange slagen, liefst in een klein groepje, dat kop over kop overneemt. (Ach word ik toch sentimenteel.)

Dus ja, ik ben gewoon wel verdrietig over mijn mislukte missie. Ik gun het al die kleppers wel om de tocht te doen. Maar ik gun het de rookworsten, choco’s, dwdd’s , penw’s, sidekicks en andere elfstedengeilaards eigenlijk niet.